Bansa Acheh nyang beuhô ngon seutia,

oë mantong hanjeuët peukon keunyataan, bahwa untôk peuseuleusoë masalah antara Acheh deungon "indonesia", geutanyoë haroih ta kalon punca nibak masalah nyan, nyakni penyeurahan dèëlat Neugara Acheh uléh Beulanda seucara hana sah keu "indonesia", nanggroë nyang ji peuna-peuna bak thôn 1949. Dalam saboh muwafakat jeuheuët dan meuneu-èn tulésan, Beulanda deungon ji bantu le padum-padum boh nanggroë nyang meunang dalam Prang Dunia keu-II, jiseurah deungon hana sah dèëlat Neugara Acheh nyang hantom meuhasé jimat, keu "indonesia" deungon hana jilakèë peundapat dan musyawarah sapeuë deungon bansa Acheh.

Seubeutôijih, seubagoë saboh keukuasaan peunjajah, Beulanda seureuta nanggroë-nanggroë nyang bantu jih harôih meutanggông jaweuëb ateuëh peuë nyang ka lheuëh jipeulaku nyang hantom keujadian baroekon ka teujadi seulawèt 53 thôn ulikot nyoe, nyang meu-akibat rugoë raya lagèëna ateueh Acheh, seuhingga le that ureuëng ka jipoh maté, asoe bumoë Acheh ka jirampok uléh peunjajah barô "indonesia" nyan.

Lagèë nyang ka geutanyoë teupeuë, lheuëh meuseumpom regime Suharto, nyang meutanggong jaweuëb ateuëh buët peulanggaran hak asasi manusia di Acheh watèë masa DOM antara thôn 1989-1998, regime seunambông lheueh nyan; Habibi, Abdurrahman Wahid dan jinoe Megawati, bandum ka jisambông buët enanya ateuëh bansa Acheh.

Beu sabé ta-ingat, bahwa geutanyoë nakeuh saboh bansa nyang han keumah jitham atawa teumakôt keu ancaman peunjajah nyang teuka u nanggroe geutanyoë.

Seulajeuë rôh GAM dalam dialog deungon "indonesia" dalam dua thôn njoë nyang djipeuneungoh uléh HDC, ka teubukti bahwa usaha mulia nyoë sabe meutheun deungon meubagoë keusulétan dan haséjih bandum pihak keucewa. Mandum nyoë meusabab bak sikap RI nyang that sulet dan sabé jiôsaha peuhanchô mandum hase peurjanjian nyang kalheueh taseupakat.

Dari uroë nyan sampoë `an djinoë, redjim RI jitamah laju keukeujaman militè ateuëh bansa Acheh lagèë nyang teungoh takalon jinoe ka jikeupông pasukan GAM di salah saboh markas-geuh di Chot Triëng, Pasè dan di wilayah Tapak Tuan, Acheh bagian Tunong.

Jinoë, paléng kureuëng 10 droë masyarakat sipil Acheh jipoh maté tiëp-tiep uroë. Thôn nyoë mantong, meunurôt lapôran leubèh nibak 2000 masjarakat Acheh nyang hana salah sapeuë ka jipoh maté uléh TNI/POLRI nyang meusipreuëk di bumoë Acheh. Hai nyan nakeuh akibat nibak jipeujak Inpres No. IV-2001, VII-2001, dan I-2002 seureuta jipeudong keulai Komando Daèrah Militè (KODAM) Iskandar Muda di Acheh.

Dalam saboh rapat di Geneva, bak tanggai 29-31 Oktober, antara GAM dan nam droe ulee masjarakat sipil Acheh, meutroë-meuntroë dan jeundral "indonesia", meunan cit keutuha MPR-RI, jituntôt geutanyoë beutateurimong otonomi dan jiulang-ulang ji dékté uroë tanda-jaroë Peurjanjian Damè deungon jiancam bahwa GAM akan djipeuhanchô meunyo hana geupeupunoh meukeusud awak sipai nyan. Seubeutôijih, awak nyan ka gadoh akai, pakriban geutanyoë tatèkèn peurjanjian meunyo pokok masalah mantong teungoh tarundéng. GAM akan geutèkèn peurjanjian nyan deungon syarat isu-isu nyang mantong jeuet keu peukara rayek keumah tapeuseuleusoë deungon jroh dan puih haté-teuh.